xAI ma'lumotlar markazi Boeing dvigatellarida ishlaydi

Elon Musk rahbarligidagi xAI kompaniyasi AQShdagi ma'lumotlar markazini elektr energiyasi bilan ta'minlash uchun Boeing turbinalaridan foydalanmoqda.

Elon Musk rahbarligidagi xAI kompaniyasi Missisipi shtatida joylashgan ma'lumotlar markazini elektr energiyasi bilan ta'minlash uchun sakkizta qayta jihozlangan aviatsiya turbinasini ishga tushirdi. Har bir qurilma 50 MVtgacha quvvat ishlab chiqarishga qodir bo'lib, bu taxminan 15 mingta xonadonni elektr bilan ta'minlashga yetadi. Biroq samolyot dvigatellaridan bunday maqsadda foydalanish ekologlarning jiddiy e'tiroziga sabab bo'ldi.

Ekologlar e'tirozi va ruxsatnomalar

Shtat ma'muriyati ushbu qurilmalarni ishlatish uchun zarur ruxsatnomalarni taqdim etgan. Hujjatlarga ko'ra, uchuvchan organik birikmalar chiqindilarining cheklangan me'yorini 25 foizga oshirishga yo'l qo'yiladi. Bu moddalar is gazi bilan birgalikda havoni ifloslantirishi va mahalliy aholi salomatligiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin.

Southern Environmental Law Center tashkiloti Missisipi rasmiylarining xAI obyektida turbinalardan foydalanishga ruxsat berish haqidagi qarori ustidan shikoyat qildi. Tabiat himoyachilarining ta'kidlashicha, kompaniya formaldegid kabi zararli moddalar bo'yicha me'yorlarga amal qilinishiga yetarli kafolat bermagan hamda kutilayotgan chiqindilar hajmini kamaytirib ko'rsatmoqda.

Bu xAI va ekologik tashkilotlar o'rtasidagi ilk kelishmovchilik emas. Avvalroq xuddi shu guruh kompaniyani 100 mingdan ortiq aholi yashaydigan hududda tegishli ruxsatnomalarsiz gaz generatorlarini ishlatganlikda ayblab sudga bergandi. Mutaxassislar aviatsiya turbinalariga o'tish ifloslanish muammosini bartaraf etmasdan, faqat uning manbasini o'zgartirishidan xavotirda.

Samolyot dvigatellari va energiya tanqisligi

Ma'lumotlar markazi uchun uskunalar Missuri shtatidagi ProEnergy kompaniyasi tomonidan qayta jihozlanmoqda. Korxona odatda Boeing samolyotlariga o'rnatiladigan va foydalanishdan chiqarilgan General Electric turbinalarini elektr energiyasi ishlab chiqarishga moslashtiradi. An'anaviy energetika kompaniyalari infratuzilmani tez kengaytira olmayotgani sababli bunday yechimlarga talab ortib bormoqda.

AQShdagi ma'lumotlar markazlari uchun elektr energiyasi yetishmovchiligi tobora jiddiy muammoga aylanmoqda. 2026-yil iyul oyidagi prognozlarga qaraganda, 2035-yilga borib mamlakatdagi jami elektr iste'molining 20 foizi aynan shu obyektlar hissasiga to'g'ri kelishi mumkin. Bu ko'rsatkich yetti oy avvalgi hisob-kitoblardan 83 foizga ko'pdir.

2026-yil aprel oyida elektr ta'minotidagi uzilishlar va quvvat tanqisligi tufayli ma'lumotlar markazlarini qurish bo'yicha loyihalarning yarmi bekor qilingani yoki keyinga qoldirilgani ma'lum bo'lgan edi. Avgust oyida Elon Musk 2027-yil oxirigacha xAI markazlari quvvatini yetti barobarga oshirish rejasini e'lon qilgan, biroq elektr tarmoqlariga ulanishdagi kechikishlar va ekologik bahslar bu maqsadni qiyinlashtirishi mumkin.