Isroil kompaniyasi Starlink foydalanuvchilarini kuzatdi

Discover-Tech kompaniyasi internet-reklama orqali Starlink sun'iy yo'ldosh aloqasi foydalanuvchilarining harakatlarini kuzatganlikda gumon qilinmoqda.

Isroilning Discover-Tech kompaniyasi internet-reklama vositasida Starlink foydalanuvchilarini yashirincha kuzatganlikda gumon qilinmoqda. Yaponiya shirkati Trend Micro tarkibiga kiruvchi TrendAI bo'linmasi mutaxassislari mazkur tashkilot yuzdan ortiq mamlakatlarda sun'iy yo'ldosh interneti foydalanuvchilari uchun reklama o'rinlarini faol sotib olganini aniqladi. Tadqiqotchilarning fikricha, bu orqali kompaniya foydalanuvchilarning turgan joyi va tarmoqdagi faoliyatini kuzatishga uringan.

Reklama auksionlari orqali qanday kuzatiladi?

Mexanizm internet-reklamaning ishlash tamoyillariga asoslanadi. Foydalanuvchi biron bir sayt yoki ilovani ochgan vaqtda, reklama beruvchilar e'lon ko'rsatish huquqi uchun auksionda qatnashadi. Ushbu savdolar chog'ida ular qurilma va foydalanuvchi haqida turli texnik ma'lumotlarga ega bo'ladi. Agar bunday ma'lumotlar uzoq muddat davomida yig'ilib, boshqa manbalar bilan solishtirilsa, shaxsning shaxsiyatini aniqlash hamda uning harakatlanish yo'nalishini kuzatib borish imkoni tug'iladi.

Tadqiqotchilar ayniqsa reklama xaridlarining geografiyasiga e'tibor qaratishgan. Discover-Tech kompaniyasi Suriya, Liviya, Yaman va Afg'oniston kabi davlatlarda Starlink foydalanuvchilariga mo'ljallangan reklama ko'rsatkichlari bo'yicha yetakchilardan biriga aylangan. TrendAI bu holat oddiy reklama kampaniyasidan ko'ra maqsadli ma'lumot yig'ish jarayoniga ko'proq o'xshashini ta'kidlagan.

Tekshiruvlar va kompaniyalarning reaksiyasi

Joriy yilning 15-oktabr kuni TrendAI mutaxassislari shubhali faoliyat haqida hisobot e'lon qilgan edi. Ushbu hujjatda kompaniya dastlab Shadow-Earth-79 kod nomi ostida ko'rsatilgan edi. Ko'p o'tmay Citizen Lab tadqiqot tashkiloti va Amerikaning Confiant kompaniyasi mustaqil ravishda Discover-Tech nomini oshkor qildi va u reklama auksionlari orqali foydalanuvchi ma'lumotlarini yig'ganini bildirdi. Mazkur surishtiruvlardan keyin Google, Comcast va boshqa platformalar Discover-Tech'ni o'z xizmatlaridan chetlatdi.

Sun'iy yo'ldosh orqali internetga ulanish odatiy aloqa mavjud bo'lmagan hududlarda muhim ahamiyat kasb etgani sababli, bunday tizimlar alohida qiziqish uyg'otadi. Manbalarga ko'ra, TrendAI xodimlari o'z hisobotida Discover-Tech'ni to'g'ridan-to'g'ri ayblamoqchi bo'lgan, biroq rahbariyat sud jarayonlaridan xavotir olib, bu fikrdan qaytgan. Hozirda AQShning yirik texnologiya kompaniyasi va xalqaro tashkilot Discover-Tech o'z xodimlarini kuzatgan-kuzatmaganini tekshirish uchun ichki surishtiruv boshlagan. Kompaniyaning o'zi, bosh direktori va SpaceX so'rovlarga javob bermagan.